پرش به محتوا

سبد خرید

سبد خرید شما خالی است

مقاله: چگونه از فرش ایرانی نگهداری کنیم و وقتی چیزی روی آن ریخت چه کنیم

Corner of a Tabriz silk handmade carpet with a gonbadi design
نگهداری و ترمیم

چگونه از فرش ایرانی نگهداری کنیم و وقتی چیزی روی آن ریخت چه کنیم

یک فرش ایرانی خوش‌بافت می‌تواند نسل‌ها دوام بیاورد و بیشتر آنچه آن را در وضعیت خوب نگه می‌دارد، مراقبتی ساده و روزمره است. بیشتر آنچه به آن آسیب می‌زند نیز ساده است: سری نامناسب جاروبرقی، پنجره‌ای آفتاب‌گیر، کفی نمناک یا لکه‌بری خانگی که با بهترین نیت به کار رفته است.

این راهنما مراقبت روزمره و چند دقیقه نخست پس از ریختن چیزی روی فرش را پوشش می‌دهد. فرش‌های ابریشمی ظریف، عتیقه یا فرش‌هایی که از پیش آسیب دیده‌اند ممکن است به توصیه‌ای ویژه نیاز داشته باشند؛ پس اگر فرش شما در یکی از این دسته‌ها قرار می‌گیرد، پیش از انجام هر کاری فراتر از موارد پایه، با ما مشورت کنید.

مراقبت روزمره

با ملایمت جاروبرقی بکشید

از مکش ملایم و سری مناسب، بدون برس چرخان برقی یا غلتک ضربه‌زن، استفاده کنید. در جهت خواب پرز کار کنید و ریشه و هر نخ شلی را از دهانه جاروبرقی دور نگه دارید. اگر بافت ضعیف است یا نخ کشیده می‌شود، دست نگه دارید.

آن را از تابش مستقیم آفتاب دور نگه دارید

تابش طولانی و مستقیم آفتاب رنگ را کم‌رنگ می‌کند. با انتخاب جای مناسب، پرده یا کرکره، میزان تابش را کاهش دهید. این نکته هم درباره رنگ‌های طبیعی صدق می‌کند و هم رنگ‌های مصنوعی: هر دو ممکن است رنگ ببازند و آسیب نور به مرور زمان انباشته می‌شود. چرخاندن فرش در آینده، رنگ‌پریدگیِ ایجادشده را بازنمی‌گرداند.

هر شش ماه یک بار آن را بچرخانید

توصیه می‌کنیم فرش را هر شش ماه یک بار ۱۸۰ درجه بچرخانید تا دو سر آن جای خود را با هم عوض کنند. این کار تابش نور و سایش را یکنواخت‌تر پخش می‌کند. منظور چرخاندن فرش روی زمین است، به‌گونه‌ای که سر و ته آن جابه‌جا شود، نه وارونه کردن آن؛ و این کار جایگزین محافظت از فرش در برابر نور خورشید نیست.

آن را خشک نگه دارید

از رطوبت مداوم ناشی از کف خیس، گلدان‌هایی که آب نشت می‌دهند، دستگاه‌های تهویه مطبوع یا منابع دیگر پرهیز کنید. رطوبت ممکن است مدت‌ها پس از آنکه سطح فرش خشک به نظر می‌رسد، در بافت زیرین آن باقی بماند. اگر بخش بزرگی از فرش خیس شد، به‌جای آنکه منتظر بمانید مشکل خودبه‌خود برطرف شود، بی‌درنگ با ما تماس بگیرید.

از ساختار فرش محافظت کنید

هنگام جابه‌جا کردن مبلمان، آن را بلند کنید و روی فرش نکشید. پیش از جابه‌جا کردن فرشی شکننده یا به‌طور غیرمعمول سنگین، مشورت بگیرید. هرگز ریشه را نکشید و برای تعمیر خانگی از چسب استفاده نکنید. همان‌طور که در راهنمای ما درباره اجزای فرش ایرانی توضیح داده شده است، ریشه و لبه‌های کناری بخش‌های ساختاری فرش هستند.

هرگز از شامپو فرش خانگی استفاده نکنید

قاعده قطعی ما این است: روی فرش دستباف از شامپوهای فرش فروشگاهی، لکه‌برهای عمومی یا مواد شوینده خانگی مشابه استفاده نکنید. این محصولات برای موکت‌های ماشینی دیوار به دیوار ساخته شده‌اند و روی پشم، پشم کرک یا ابریشم ممکن است باعث دویدن رنگ‌ها شوند، از خود پسماند به جا بگذارند و به الیاف آسیب بزنند.

این به آن معنا نیست که فرش دستباف هرگز نباید شسته شود. معنایش این است که محصولات و روش‌های شست‌وشو باید پس از ارزیابی همان فرش مشخص، توسط یک متخصص انتخاب شوند. خدمات شست‌وشو و مرمت فرش ما را ببینید.

پس از ریختن چیزی روی فرش چه باید کرد

سریع و با ملایمت اقدام کنید. هدف فوری این است که تا حد امکان ماده ریخته‌شده و رطوبت را بردارید، بی‌آنکه لکه پخش شود، پرز به هم بریزد یا ماده شیمیایی نامناسبی اضافه شود.

  1. برای مایعات: از پارچه یا حوله‌ای سفید، تمیز و جاذب استفاده کنید. فشار دهید و بردارید و هر بار که پارچه خیس شد، از بخش تمیز و خشک آن استفاده کنید. مالش ندهید، نسابید و برس نکشید.
  2. برای غذا یا مواد غلیظ: مقدار اضافی را با قاشق به‌آرامی بردارید. روی گره‌ها را نتراشید و ماده را به عمق پرز فرو نبرید.
  3. هیچ محصولی اضافه نکنید: نه شامپو فرش، نه فوم، نه لکه‌بر و نه ترکیب شیمیایی دست‌ساز. اگر آب تمیز ریخته شده است، جذب کردن آن برای شروع کافی است.
  4. بگذارید هوا جریان پیدا کند: پس از جذب رطوبت، اجازه دهید هوا به آن قسمت برسد. اگر می‌توان فرش را با اطمینان نگه داشت، آن را روی تکیه‌گاهی تمیز و صاف بالا بیاورید تا هوا به زیر آن برسد، بدون آنکه تای تیز یا نقطه فشار ایجاد شود. پنکه می‌تواند کمک کند. برای فرش بزرگ، سنگین یا شکننده از دیگران کمک بگیرید.
  5. در صورت نیاز با ما تماس بگیرید: اگر بخش بزرگی خیس شده، رنگ‌ها شروع به دویدن کرده‌اند، فرش نمناک باقی مانده یا احتمال لکه شدن وجود دارد، بی‌درنگ با ما تماس بگیرید.

خشک به نظر رسیدن سطح فرش ثابت نمی‌کند که بافت زیرین آن هم خشک است. هر جا تردید داشتید، بپرسید.

از لکه‌بری حرفه‌ای چه انتظاری داشته باشید

وقتی درباره یک لکه با ما تماس می‌گیرید، از شما می‌پرسیم چه چیزی ریخته شده، چه زمانی این اتفاق افتاده، وسعت بخش آسیب‌دیده چقدر است و تاکنون چه چیزی روی آن به کار رفته است. عکس‌های واضح کمک می‌کنند.

کارگاه ما پیش از آغاز هر کاری لکه را ارزیابی می‌کند و روش پیشنهادی، هزینه و محدودیت‌های احتمالی را توضیح می‌دهد. پیش از این ارزیابی نمی‌توانیم صادقانه وعده پاک شدن کامل لکه را بدهیم و هیچ تضمین درصدی هم اعلام نمی‌کنیم. برخی لکه‌ها کاملاً پاک می‌شوند و برخی ردی به جا می‌گذارند؛ این ارزیابی است که به شما می‌گوید انتظار کدام را داشته باشید.

پرسش‌های متداول

آیا می‌توان فرش ایرانی را جاروبرقی کشید؟

بله، با ملایمت. از مکش ملایم و سری مناسب بدون برس چرخان برقی یا غلتک ضربه‌زن استفاده کنید، در جهت خواب پرز کار کنید و ریشه را از دهانه جاروبرقی دور نگه دارید.

هر چند وقت یک بار باید فرشم را بچرخانم؟

توصیه می‌کنیم آن را هر شش ماه یک بار ۱۸۰ درجه بچرخانید تا دو سر فرش جای خود را با هم عوض کنند. این کار تابش نور و سایش را یکنواخت‌تر پخش می‌کند.

آیا می‌توانم از شامپو فرش برای فرش دستباف استفاده کنم؟

خیر. روی فرش دستباف از شامپوهای فرش فروشگاهی، لکه‌برهای عمومی یا مواد شوینده خانگی استفاده نکنید. محصولات و روش‌های شست‌وشو باید پس از ارزیابی، توسط یک متخصص انتخاب شوند.

بلافاصله پس از ریختن چیزی روی فرشم چه کنم؟

مایع را با پارچه‌ای سفید و تمیز، با فشار دادن و برداشتن و بدون مالش، جذب کنید. مواد غلیظ را با قاشق بردارید. هیچ محصولی اضافه نکنید، بگذارید هوا جریان پیدا کند و اگر بخش آسیب‌دیده بزرگ است، رنگ‌ها می‌دوند یا فرش نمناک می‌ماند، با یک متخصص تماس بگیرید.

آیا رنگ‌های طبیعی در نور آفتاب کم‌رنگ می‌شوند؟

بله. هم رنگ‌های طبیعی و هم رنگ‌های مصنوعی ممکن است در اثر تابش طولانی و مستقیم آفتاب کم‌رنگ شوند و چرخاندن فرش در آینده، رنگ‌پریدگیِ ایجادشده را بازنمی‌گرداند.

برای لکه یا شست‌وشو به کمک نیاز دارید؟

یک عکس و توضیحی کوتاه از آنچه اتفاق افتاده برای ما بفرستید. به شما می‌گوییم قدم بعدی چیست و اگر فرش به رسیدگی حرفه‌ای نیاز داشته باشد، ترتیب تحویل گرفتن آن را می‌دهیم.

عظیم‌زاده — فرش ایرانی از سال ۱۳۴۸ (۱۹۶۹ میلادی). نمایشگاه دبی: Azimzadeh Carpet Trading LLC، البرشا ۲. این راهنمای نگهداری جنبه کلی دارد؛ فرش‌های ابریشمی ظریف، عتیقه یا آسیب‌دیده ممکن است پیش از هرگونه شست‌وشو به توصیه‌ای ویژه نیاز داشته باشند.

مطالب مرتبط: تعمیر و مرمت فرش · پشم کرک، ابریشم و ویسکوز · راهنمای نگهداری فرش

مجله

ادامه مطالعه

Close-up of an older Malayer handmade wool carpet
نگهداری و ترمیم

تعمیر و مرمت فرش ایرانی: ریشه، لبه‌ها و رفو

رفو (تعمیر و مرمت فرش) چیست، نشانه‌های نیاز به رسیدگی، چرا روی لبه برخی فرش‌ها چرم می‌دوزند و تعمیر حرفه‌ای چگونه ارزیابی، قیمت‌گذاری و تأیید می‌شود.

بیشتر بخوانید
Close-up of an Isfahan handmade carpet showing the pile and border
دانستنی‌های فرش

فرش دستباف ایرانی چگونه بافته می‌شود: گره فارسی در برابر گره ترکی

از نخ رنگرزی‌شده تا پرز پرداخت‌شده: فرش دستباف گره‌ای چگونه ساخته می‌شود، نقشه و واگیره چیستند، و تفاوت واقعی گره فارسی (نامتقارن) و گره ترکی (متقارن) چیست.

بیشتر بخوانید